Next: Mail-serverNetserv, Listserv,
Up: Internet Araçlari
Previous: FSP: Ftp'ye Alternatif
Diyelim ki,
bir kisinin adini biliyor (Ahmet Bey) ve onun adresini (e-mail,
telefon) ögrenmek istiyorsunuz. Sayet çalistigi kurulusu
biliyorsaniz, o kisinin adresini ögrenmek için su
araçlari
kullanabilirsiniz:
- finger. Kisinin
çalistigi kurumun makinasinı
sorgulamak için:
finger anahtar@kurumun_makinası
komutu kullanılır.
Bunun için o kisinin sisteme kayitli olmasi
sistemde `finger' deamon'un çalisiyor olmasi gerekli.
`anahtar'in kisinin adi, soyadi gibi belirleyici bir
kelime olmasinda yarar var.
Bir ag ortaminda, mümkün olan en tepedeki makineyi sorgulamak
gerekir. `finger' sistemdeki var olan çesitli bilgileri okur.
Kullanicinin, bu programin okuyacagi bazi
dosyaları
hazirlayip gerekli bilgileri birakmasinin anlami
vardir. Örnegin, ev telefon numarasi, izin tarihleri gibi.
Bunlar .plan ve .project gibi dosyalara konabilir.

Gene finger kullanarak belirli bir makinada halen calışan
kişileri öğrenebiliriz:

- whois.
Bunun için söz konusu kisinin kayitli oldugu bir
veritabani'nin olmasi gerekir.
whois -h hostname anahtar
formatinda sorgulama yapilir. Burada `hostname'
veritabaninin oldugu makine, `anahtar' da kisiyi
belirleyecek sözcük'tür.
`whois' unix makinelerinde dogal olarak vardir. Kendine
özgü bir veritabani vardir. server'larin listesini
için:
Bilkent: whois-server.list

Bazı whois sunucularında Kuruluşlara ait bazı bilgilere
erişmek mümkündür:

rs.internic.net yerine ns.internic.net,
whois.ripe.net kullanabilirsiniz. `ripe'da daha çok Avrupa
bilgisi vardır.
- ph (Phonebook). Illinois Üniversitesi'nde
gelistirilen CSO PhoneBook adiyla da bilinir.
qi server,
ph ise client programın adidir.
Client daha fazla ortamda
çalisir.
Kendi veritabani vardir ve diger kampus
enformasyon sistemlerini de içerebilir. Örnegin, ders
programlari, restoranlar bu yazilimla kullanicilara
sunulabilir.
Xph, ph'in X11 için bir uyarlamasıdır.
Phonebook, `white pages' olarak da bilinir, ve gopher, www
ve hytelnet içinden erisilebilir.

Şu anda Türkiye'de Bilkent, Odtü, Boğaziçi, 9 Eylül ve Tubitak'da `phone book' var;
`ph -s ns.bilkent.edu.tr Keyword' ve 'ph -s
knidos.cc.metu.edu.tr Keyword' diyerek bu veritabanlarınını
sorguluyabilirsiniz. Tabii ki gopher ve web içinden de
erişebilirsiniz. Örneğin,

- X.500.
CCITT ve ISO'nun gelistirdigi
X.500 protokolüne göre çalisan,
`white pages'e alternatif bir sistemdir.
Web ve gopher'dan bu servise erismek mümkündür:
URL: gopher://rs.itd.umich.edu:70/1.
Örnegin, gopher rs.itd.umich.edu komutu
sizi Michigan'in X.500 Gopher'ına bağlar. Bilkent
Gopher'ında URL:
gopher://gopher.bilkent.edu.tr:70/11/other/phone/x500 sizi 40'a
yakın X.500 server/gateway'ine iletir.
- netfind. Colorado Üniversitesinde gelistirilen bu
yazilim, Ahmet Bey'in çalistigi sehri bilip
Üniversitesini bilmediginiz zaman kullanabileceginiz bir
yöntem. bruno.cs.colorado.edu ye telnet ile baglanip,
`netfind' olarak sisteme girerseniz, size gerekli kolaylik
gösterilecektir.
Netfind'a
gopher içinden erişmek mümkündür.

- email. 30pt
MIT'de bir mail-server makinesi,
tüm News'lerdeki kullanilan e-mesaj
adreslerini saklanan
veritabani üzerinde
tarama yapilmasina izin vermektedir.
`mail-server@pit-manager.mit.edu' adresine
`send usenet-addresses/Ahmet Bey etc' mesajini
gönderirsiniz. Burada `Ahmet Bey etc' yerine boslukla
ayrilmis kelimeler koyabilirsiniz; ad soyad üniversite
v.s.
Bilkent: address.help
Bu servislerin çoğuna Bilkent gopher'ından erişmek
mümkündür:

All directory Services'de Phonebooks ve diğer benzeri
servislere bağlantılar sunulmaktadır. Bu servislerin
listeleri üzerinde tarama olanağı Bilkent GN server'ında
vardır.
Next: Mail-serverNetserv, Listserv,
Up: Internet Araçlari
Previous: FSP: Ftp'ye Alternatif
Mustafa Akgul