Thinking Machines, Apple, Dow Jones ve Wall Street Journal'un ortak cabasiyla baslayan WAIS (Wide Area Information Server), dagitik (distributed) bir tarama ve kutuk erisim sistemidir.
Z39.50 protokolunu esas alan sunucu'lar bir `directory of server'e kayit olurlar ve kendi tasidiklari tum dokumanlarin `inverted indekslerini' tutar ve boylece tam metin uzerinden tarama yaparlar. Tarama yapmak isteyen kullanici, `istemci' program kanaliyla, bir ya da daha fazla sunucuyu'yu secer, ve bazi kelimeleri verip onlar uzerine tarama yapmasini ister. Her sunucu taramalari yapar, ve sonuclari bir dokuman listesi ve `basari sayisi' ile geri gonderir.
Xwais client programinda, kullanici `similar to' opsiyonu ile taramayi daraltabilir. Daha sonra kullanici, bu dokumanlari isaret ederek, kopyasini alabilir. X ve vt100 client programlarlari var.
Ascii olan bir .src kutugunde ilgili Wais verileri konusunda gerekli teknik bilgiler yaninda mevcut dokumanlarin kapsami da anlatilir. Mevcut tum wais .src'ler wais.com'dan alinabilir veya directory-of-servers.src sorgulanarak gerekli bilgi alinabilir.
Gopher ve Web icinden Wais kullanmak mumkun ve cok kolaydir.
Wais ailesinde baslica urunler ve su anki surumleri: wais-8-b5.1, freeWAIS-0.4, freeWAIS-sf-1.1, Isite-1.00. Wais'de sunulan nesne bir dosya olabilecegi gibi, dosyanin belirli parcalari, dosya adi (ses, resim dosyalari icin), paragraflar, satirlar v.s. olabilir. waisindex komutu tek basina neleri indekleyebilecegini belirtir. Wais programlari waisindex, waisserver, waissearch ve istemci programlari waisq, swais, Xwais, Xwaisq sayilabilir. Wais ailesini kendi kisisel dosyalarinizi indekleyerek taramak icin kullanabilirsiniz. Wais kurum icinde islerde kullanilabilecegi gibi, web, gopher ve dogrudan dis kullanima acmak da mumkundur.
Glimpse agrep'i (approximate grep) temel alan bir dosya tarama programidir. Taramada bir miktar hatayi kabul eden, indeksi daha az yer tutan bir programdir. Harvest ise daha cok Internet uzerinde belirli konularda bilgi devsiren ve bunu web uzerinden sunabilen bir programdir.